Majke Jevrosime 21/5, Beograd

Limba armaneascâ


Cincarski jezik je jedan od najstarijih neolatinskih jezika na Balkanu. Lingvisvistički spada u veliku grupu romanskih jezika (zajedno sa francuskim, italijanskim, španskim, portugalskim i rumunskim jezikom) koji svoje korene vuku iz latinskog jezika. Cincarski jezik, međutim istovremeno deli sudbinu i tzv. manje govorenih jezika, gde ulaze i retoromanski, valonski, pijemontski i drugi manji jezici na evropskom tlu. Najstariji dokument koji upućuje na cincarski jezik kao derivat latinskog jezika potiče iz 587. godine. Reč je o jednoj replici ( Torna, torna fratre) koja je promenila tok jedne bitke između vizantijske vojske protiv Avara, o kojoj govori vizantijski hroničar Teofan. Prvi pak potvrđeni natpis na cincarskom jeziku datira iz 1731.godine. Reč je o natpisu na jednoj ikoni.
Istorijom cincarskog jezika se nauka nije posebno bavila, a u okviru komparativne romanske lingvistike, vrlo sporadično. Naučnici koji su se bavili Cincarima i njihovom istorijom, ostavili su na žalost vrlo malo pouzdanih podataka o strukturi i lingističkoj evoluciji ovog prastarog jezika. Razlozi pre svega leže u činjenici da ovaj autohtoni balkanski jezik nije u kontinuitetu imao svoju državnu organizaciju, a nakon sloma Turske imperije, ostao je rascepljen u pet balkanskih zemalja( Grčka, Albanija, Makedonia, Bugarska, Srbija i Rumunija), ali i u više evropskih zemalja, SAD i Australije. Usled dugotrajne i kontinuirane asimilacije u svim državama u koje su se Cincari naselili i živeli nakon napuštanja starih krajeva življenja, jezik je postao samo jezik interne komunikacije u okviru porodice. Smatra se da danas cincarskim jezik govore oko 500.000 ljudi. Iako je prva gramatika na cincarskom jeziku autora Mihaia Bojadžija štampana 1813 godine u Beču, dakle pre Vukove gramatike, o njoj se takođe malo zna u lingvističkim krugova danas. Akademik Matilda Karadžiu Marioteanu, cincarka iz Rumunije se dosta intenzivno bavila cincarskim jezikom, i napisala je vredne radove, među kojima i Rečnik. Međutim, kako zvanična Rumunija Cincare tretira kao deo rumunskog naroda, tako i njihov jezik smatraju dijalektom rumunskog jezika.Stvari se međutim pomeraju u korist cincarskog jezika, te i mlađi lingvistički naučnici, među kojima prednjači dr Mariana Bara, Cincarka iz Rumunije takođe, je nedavno objavila jednu obimnu komparativnu studiju o cincarskom jeziku, studiju koja je zasnovana na terenskim istraživanjima u svim balkanskim zemljama gde i danas žive Cincari. U prilog postojanja i vitalnosti cincarskog jezika govori i bogato književno stvaralaštvo, posebno u poeziji. Preko 50 živih pisaca Cincara( među njima i dosta mladih) i danas pišu i objavljuju poeziju i prozu na maternjem, cincarskom jeziku. Od devedesetih godina prošlog veka, nacionalna svest Cincara je u porastu i kulturna delatnost je doživela svojevrsnu renesansu.U republici Makedoniji gde su Cincari( pod imenom Vlasi) priznati u ustavu kao nacionalna manjina, postignuti su zavidni rezultati na afirmaciji ovog naroda.Na državnoj RTV postoje redovne radio i TV emisije na cincarskom jeziku, izlaze časopisi i novine, organizovana je i fakultativna nastava na cincarskom jeziku u osnovnim školama.U planu je da se na Filološkom fakultetu Univerziteta ’’ Blaže Koneski’’ u Skoplju u okviru Romanistike, otvori katedra za izučavanje cincarskog jezika. U Bukureštu, Konstanci, Frajburgu, Temišvaru, Korči, Sofiji, izlaze redovne mesečne revije na cincarskom jeziku.Organizuju se festivali folkora i poezije u Skoplju,Malovištu ( Bitolj), festival poezije u Korči, Dani cincarske kulture u Konstanci i td. Uz podršku Pen klubova Makedonije, Srbije, Bugarske i Katalonije doneta je Rezolucija za formiranje cincarskog Pen cluba u okviru Internacionalnog PEN CLUBA.

Savet Evrope je prepoznajući nesumnjiv uticaj ovog naroda na evropsku istoriju doneo preporuku 1333 i odluku 674/7.1 Komiteta ministara kojima poziva države u kojima zive Cincari da se aktivno ukljuce u projekte cincarskih organizacija kako bi se sačuvao cincarski jezik kao kulturno blago Evrope.

Cincarsko – srpski rečnik

PIŠITE CINCARSKOM (ARMANSKOM) TASTATUROMZahvaljujući angažovanju našeg administratora, po prvi put u istoriji, na raspolaganju vam je originalna cincarska (armanska ) tastatura za vaš PC.

arman keyboard

Cincarska tastatura za PC pravljenja je na bazi standarne srpske tastature (latinica) i može se koristiti u oba jezika. Program je spakovan u zip formatu i može se slobodno koristiti i deliti. Kad se raspakuje , videćete "Uputstvo za instaliranje" i samo sledite direktive. Ako imate bilo kakve probleme sa instaliranjem, obratite se našem administratoru.

Tastatura.zip

                          
13231220 2027388224153361 245230972 n
SCD Lunjina -
Srpsko-cincarsko društvo Lunjina, Majke Jevrosime 21, 11000 Beograd, Maticni broj: 07745788, PIB: 104029540
Website made by Emanuele Cusimano